Гэр бүлийн үнэт зүйлс


Нийтэлсэн Админ  /  Огноо 7-р сар 26, 2016

ГЭР БҮЛИЙН ҮНЭТ ЗҮЙЛС

Гэр бүлийнхээ үнэт зүйлсийг хэрхэн бүтээж, хамгаалах вэ ?

Бид ихэнх тохиолдолд бүтэлгүй гэр бүлийн тухай ярьж бичицгээдэг. Харин энэ удаа бат бэх, хүчирхэг гэр бүлийн түгээмэл үнэт зүйлс, баримталдаг энгийн дүрмээс танилцуулж байна :

  1. Хамтач харилцаа
  2. Бие биенээ дэмжиж талархдаг
  3. Нээлттэй, уян хатан харилцааны чадвар
  4. Хамтдаа байх дуртай
  5. Бие биенийхээ өөр байдлыг хүлээн зөвшөөрч, хүндэтгэдэг
  6. Бэрхшээлийг даван туулах чадвартай

1. Хамтач харилцаа

Бат бэх гэр бүл болоход хамгийн их шаардагддаг зүйл бол хамтач нөхөрлөл юм. Бат бэх гэр бүлийн гишүүд бие биендээ халуун дотноор санаа тавьж, анхаарал халамж үзүүлдэг.Тэд нэг нэгийнхээ аз жаргалын төлөө хамтран зүтгэдэг.Бүгд өөр өөрийн гэсэн үүрэг хүлээж, түүнтэй хариуцлагатай хандаж байдаг.

ü  “Нэг нь нийтийн төлөө нийт нь нэгийнхээ төлөө “гэсэн зарчим бат бэх гэр бүлийг хүчирхэг болгодог. Хэрэв та гэр бүлийнхээ харилцааг сайжруулахыг хүсэж байгаа гэр бүлийн гишүүдтэйгээ ярилцаж, аль болох асуудлыг даван туулахыг хамтдаа эрмэлзэх нь чухал. Сэтгэлийн хөдөлгөөнөөр харилцаагаа сэвтээх, бүтээсэн амьдралаа нураахыг урьтал болгохын  оронд бидэнд ямар нэгдмэл хүсэл сонирхол байна гэдгээ ойлголцох нь эерэг үр дүнд хүргэдэг.

ü  Бие биендээ анхаарал тавьж, хэн нэгэнд нь ямар нэгэн асуудал гарвал ойголцох, асуудлаа давж гарахад нь сэтгэлийн тэнхээ өгч дэмжлэг үзүүлэх явдал чухал. Бат бэх гэр бүл болоход гэр бүлийн гишүүн бүрийн оролцооноос хамаарна.

ü  Гэр бүлийн гишүүд өөр өөрийнхөө нөхцөл чадварт тохирсон үүрэг хариуцлага, мөн эрхийг эдэлдэг. Мөн үүний зэрэгцээ хүүхдүүд нь ээжийнхээ гэрийн ажилд туслах, ах эгч нь дүүгийнхээ хичээлийг давтуулах гэх мэт хамтын хөдөлмөрийн хуваарь эв нэгдлийг авчирдаг. Гэр бүлийн нэгэн гишүүний хувийн амжилт тухайн гэр бүлийн хамтын ажиллагаа, нэгдсэн зорилгын үр дүн байж болох юм.

ü  Бие биендээ амлалт өгч түүндээ хүрдэг байх нь тогтвортой харилцааны салшгүй нэг хэсэг юм. Харин чиний хэрэг надад хамаагүй, миний хэрэг чамд хамаагүй..,” гэсэн байдалтай харилцаа бол гэр бүлийн харилцааг бат бэх биш болгодог. Хувийн ба хамтын хэрэгцээ, үнэт зүйлсээ тэнцвэржүүлсэн гэр бүлийн харилцаа тогтвортой байж чаддаг.

Шигтгээ”  

Эрдэнэ Оюун хоёрөсвөр насны хүүхдүүдтэй. Эднийх нэг дэх өдрийн орой болгон хоёр хүүхэддээ гэр бүлийнхээ долоо хоногийн төлөвлөгөөг танилцуулдаг заншилтай юм. Гэр бүлийн бүх

гишүүд зөвшилцөх ёстой аж.Энэ гэр бүлийн хурал нь тэдэнд учирч буй бэрхшээлийн жагсаалтыг гаргаж, хамтран шийдвэр гаргадаг нь зөрчил үл ойлголцол үүсэхээс сэргийлдэг гэж үздэг.  

2. Бие биенээрээ бахархах, урам хайрлах

Бат бэх гэр бүлийн гишүүд бие биендээ талархаж байгаагаа тухай бүрдээ харамгүй хэлж чаддаг. Тэд харилцан биенийхээ сайн талыг дөвийлгөн сайшааж,сэтгэл хангалуун байгаагаа чин сэтгэлээсээ илэрхийлж байдаг.

Манай гэр бүл тав дахь өдөр болгон хуралддаг байлаа.Би гэр бүлийнхээ хуралд байнга оролцдог байсан. Гэтэл нэг удаа надад ажил гараад ирж чадалгүй шөнө дунд иртэл ээж аав хоёр намайг хашгичин загнаж,түүнээс хойш бүтэн гурван сарын турш зэмлэсэн юм. Ингэхдээ намайг урьд өмнөямагт цагаа баримталдаг байсныг огт дурдахгүй байсанд би гайхаж, маш их гомддог байлаа.

  1. Та энэ талаар ямар бодолтой байна вэ ? Хүний алдаанаас болж сайн

чанарыг нь мартаж болно гэж үү ?

  1. Таны амьдралд хэн нэгний сайн чанарыг үл дурсан алдааг нь байнга сануулж шүүмжлэх тохиолдол байсан уу ?

Бат бэх гэр бүлийн гишүүд бие биенээ хэзээ ч доош нь хийж доромжилж гутаадаггүй. Тэд үүний оронд байнга бие биенээ хүндэтгэн дэмжиж, талархаж , мөн уучлалт хүсэж байдаг. Тэд нэгнийхээ жижиг алдаанаас илүү эерэг үйлийг илүүд үзэж дэмждэг.

Нэгэн эрдэмтэн өөрийн бүтээлдээ “ Алт ба шороо “ гэсэн жижиг шигтгээндээ “Алт шүүгч үй түмэн шорооноос тун цөөхөн алтыг шүүж гаргадаг Гэр бүлийн дотны харилцааны утга учир бол бохир шорооноос алт шүүгчтэй адил нэгнийхээ сайн чанарыг сул чанараас нь шүүн тунгааж, түүнийг нь байнга дэмжих явдал юм. Бат бэх гэр бүлийн гишүүдийн нэг чухал чанар энэ бөлгөө ./ Стиннет 1986/ 

3. Нээлттэй уян, хатан харилцааны чадвар

Бат бэх гэр бүлийн гишүүд тулгарсан асуудлыг хурцатгаж, “газар авахуулахгүйгээр ”шийдвэрлэж болох гарцыг хамтдаа хайдаг. Үүнд бие биендээ ярилцах, сонсох боломжийг олгож чаддаг харилцаанд гол “түлхүүр” нь оршдог байна.

Эерэг харилцаа гэдэг бол биенээ хүндэтгэсэн, нээлттэй, бодитой, үнэн сэтгэлээсээ, хайрлан хамгаалсан шинжийг агуулдаг. Энэ харилцааг бүх гишүүд эзэмших амаргүй. Гэр бүлийн зөрчил хямрал ихэнх тохиолдолд харилцаандаа алдаа гаргаснаас болдог.

4. Хамтдаа байх дуртай

Ийм гэр бүл хамтдаа байх цаг гаргахыг чухалчилдаг.Бат бэх гэр бүлийн гишүүд олон зүйл дээр хамтран ажиллаж чаддаг.Тэд хамтдаа байхдаа сэтгэл хангалуун байдаг.

Хайртай болон дотны харилцаатай хүмүүс бие биенээсээ хэт их зүйлийг хүссэнээсээ болж хямралд ордог.Мөн үүнд өөрийгөө хэт золиослох, эсвэл аминч үзэл үүнд хамаатай.

Бат бэх гэр бүл хамтдаа байх цаг гаргахыг чухалд үздэг.Хамтдаа байсан хүүхэд насанд нь үлдээсэн тавхан минутын мөч зарим үед насан туршдаа санаж явах сайхан дурсамж болон үлдэх тохиолдол байдаг.

Шигтгээ

Бид цагаан сар болгонд эмээ өвөөгийн болон манай гэр бүл, бидний балчир хүүхэд байх үеийн видео бичлэгийг үзэх дуртай.Хэзээ ч уйддаггүй.

Бал сараа тэмдэглэж буй хосууд бие биендээ цаг гаргах боломжтой байдаг.Гэвч хүүхэдтэй болсон цагаас эхлэн энэ боломж хомс болдог билээ.Хэдийгээр байдал ийм байвч цаг гаргахыг хичээвэл хэзээ ч гаргаж болно.Үзвэр үзэх, тэмцээнд нэг баг болж тоглох,аялалд явах, хамт дэлгүүр явах гэх мэт.

Энэ айл 5, 7 насны хоёр хүүхэдтэй, 5 настай охин нь гэртээ үлдэж, 7 настай хүү нь сургуульдаа, хүүгийн сургууль 8 цагаас эхэлдэг, нөхөр нь 7.45 ажилдаа явна, эхнэрийн ажил 9 цагт эхэлдэг. Эхнэр Оюун 6.30 босож хүн бүрийг зохицуулна.Өглөө бүр 15 минут хатдаа сууж, хальт ярилцан цайгаа ууж, хүн бүр завгүй яарна.5 настай охиноо хөршийндөө орхиж, зурагт үзээд хоцорно,Хүүгээ 5.15 сургуулиас нь авна.Нөхөр нь 6 цагт гэртээ ирнэ.Орой гэртээ ирэхдээ бүгд л ядарцаагсан байдаг ч хамтдаа хоолоо хийцгээнэ.Хүүхдүүд нь 10.30 д орондоо орж унтацгааж.Эхнэр нөхөр хоёр бие биендээ анхаарал тавих цаг үлдэнэ. Энэ гэр бүлд хамтдааөнгөрөөх цаг нь ердөө нэг хоёр цаг оноогддог ч маш үнэт зүйл нь юм.

Ярилцья:

1.Танай гэр бүл хамтдаа байх цаг гаргаснаар ямар эерэг үр дүнд хүрсэн бэ ?

2.Танайх ямар үед гэр бүлийн бүх гишүүдээ орлцуулдаг вэ ?

  1. Гэр бүлээрээ хамтдаа байх цаг гаргах ямар аргуудыг хэрэглэж байв. 3 жишээ дурдана уу ?
  2. Хэрэв та гэр бүлийнхэнтэйгээ байх дургүй байсан бол ямар шалтгаанаар ?
  1. Бие биенийхээ өөр өөр байдлыг хүндэтгэн хүлээн зөвшөөрдөг

Бат бэх гэр бүлийн гишүүдийн нэг үнэт шинж нь тэд бие биенийхээ өөр өөр байдал, өөр хэрэгцээ, өөр өөр байр суурь, итгэл үнэмшилд хүлээцтэй байж чаддаг. Тэд хувийн болон хамтын хэрэгцээгээ хүндэтгэж сурсан хүмүүс юм.

Гэр бүлийн гишүүдээ хүндэлдэг хүмүүс, бусдыг улмаар нийгмийн бүхий л харилцан дахь хүмүүсийг хүндэтгэж харилцаж сурсан байдаг. Гэвч бат бэх гэр бүлийн гишүүд бие биенээ огтхон ч шүүмжилдэггүй гэсэн үг биш юм. Тэд бие биендээ шүүмжлэхдээ “ бүтээлч “ аргыг хэрэглэдэг. Энэ нь нөгөөгөө мохоож, ялахын тулд биш алдаагаа засахад нь нөхөрсөгөөр сануулж, зөвлөх маягаар хэлдэг. Жишээ нь “Миний хүү хашааныхаа хаалгыг будаж байгаа чинь маш сайн хэрэг гэхдээ будахын өмнө цэвэрлэчихвэл будаг авахдаа сайн байдаг гэсэн” гэх мэт.

Мөн нэг гэр бүлийн гишүүд өөр өөр шашин шүтлэг, өөр улс төрийн нам , итгэл үнэмшилтэй байхыг хүлээн зөвшөөрдөг.

Мөнгө олох амаргүй ч үрэхэд амархан.Хувцас_ машин, юу хүссэнээ аваад л гүйцээ.Бат бэх гэр бүлийн гишүүд мөнгө хэрхэн олох, аяж зарцуулах, хэрхэн хөрөнгө босгохоо мэддэг. Эдийн засгийн бодитой сайн тооцоотой байхыг бүгд л хүлээн зөвшөөрдөг.

6. Бэхшээлийг даван туулах чадвартай

Бат бэх гэр бүлд бусдын л адил бэрхшээл, зовлонтой тулгарч байдаг. Тэд уг асуудлыг даван туулах өөр өөрийн аргатай байдаг. Бат бэх гэр бүлийн гишүүд бэхшээлээс гарахын тулд улам нягтарч, хүчээ нэгтгэдэг. Тэд хэн нэгнийгээ буруутган хэрүүл шуугиан дэгдээхийн оронд үүнээс гарахын тулд ямар алхамуудыг хийх талаар төлөвлөж гэр бүлийн гишүүн бүр “ ,, би үүнд яаж тусалж чадах вэ , надаас шалтгаалах ямар зүйлс байх билээ “ гэсэн сэтгэлээр хандацгааж асуудлыг даамжирч газар авахаас өмнө “ санаачилгыг гартаа авч” шаардлагатай үед яаралтай хариу арга хэмжээ авч чаддаг.

 

  • Эдгээр зургаан шинжийг гэр бүлийн харилцаандаа шингээхэд тийм ч хэцүү бус хамгийн энгийн аргууд юм. Гэвч эдгээр шинж алдагдсан гэр бүл цөөнгүй байдаг. Яагаад алдагдсан байдаг юм бол?
  • Бүгдээрээ дор бүрийнхээ амьдралаа эргэцүүлэн бодъё. Танай гэр бүлд эдгээр шинжүүдийн аль аль нь байдаг вэ ?
  • Хэрэв эдгээр шинжүүд алдагдсан бол хэрхэн яаж нөхөн сэргээх вэ ? Хамгийн түрүүнд хийх алхам бол эдгээр 6 шинжийг сайтар ойлгож , ач холбогдлыг нь ухамсарлах хэрэгтэй юм.

Бат бэх гэр бүлийнхэн ялангуяа малчин гэр бүлийнхэн цаг агаарын хатуу ширүүн уур амьсгалыг даван туулах тэсвэр хатуужил, уян хатан чанарыг эзэмшсэн байдаг. Хүчирхэг гэр бүлийнхэн гамшгийг тахийж, нугаран байж үлддэг газартаа бат бэх үндсээр бэхлэгдсэн бүдүүн мод мэт сөрөн зогсож, ноён нуруугаа алдахгүй үлдэж чаддаг.

Гэр бүл бүрд л ямар нэгэн асуудал, зөрчил байдаг.Өвчлөл, ажилгүйдэл, архидалт, гэмтэх, хайртай хүнээ алдах гэх мэт .Хэн ч хайртай хүнийг авч явах үхлийг ялж чадахгүй бусад зүйлсийг даван тууулахад сэлбэж чаддаг.Тухайн тулгамсан асуудлыг даван туулан нөөц боломжийг тооцон илрүүлж, түүн дээрээ хэрхэн “дөрөөлж” гарах талаар гэр бүлээрээ ярилцан арга тактикаа боловсруулалцана.

Эв нэгдэл муутай гэр бүл бэрхшээлийг сөрөн гаран чадвар сул байдаг тул гамшигт өртөн үндсээрээ булгаран унах мод мэт хямралын шуурганд нуран унадаг.

 

Бат бэх гэр бүлийн хувьд бэрхшээл тэдний амьдралын нэг хэсэг байдаг учир тайвнаар хүлээн авдаг.Иймд тэдний бэрхшээлийг даван туулах чадварт гайхах хэрэггүй юм.

Эвсэг гэр бүлийнхэн нэг нэгнээсээ заавал өөгүй тунгалаг байхыг шаарддаггүй. Нэгнийхээ бүтэлгүйтэл, сул талыг хүлээн зөвшөөрч, буруутгахын оронд “манай гэр бүлийн асуудал” гэж ханддаг. Тэд гэр бүлийнхээ хүрээнд туслахаас гадна шаардлагатай албан ёсны дэмжлэг хүсэж чаддаг.

Гэр бүлд тохиолдож буй асуудыг жижиг том гэж ялгалгүй анхааралтай ханддаг. Энэ үед сэтгэлийн хямралд орох, уурлаж бухимдах, гомдох үе гардаг ч эерэгүр дүнд хүрэх шийдвэр гаргаж чаддаг.

Та гэр бүлийнхээ сайн сайхны төлөө юу хийдэг вэ ?Хосууд гэр бүлийн хамтын амьдралыг зохиож, суралцаж, туршлагажсаар байдаг. Тэд Бат бэх гэр бүл болохын тулд ямар ямар чанарыг эзэмших хэрэгтэй болохыг хоорондоо ярилцан тохиролцож, өдөр тутмын амьдралдаа хэрэгжүүлэхийн хүн бүр хичээхэд тийм ч хэцүү биш бөгөөд яваандаа тухайн гэр бүлийн амьдралын хэв маяг болон тогтоно.

Дараахь асуултын ашиглан өөрсдийнхөө амьдралыг хэв маягийг эргэцүүлэн бодно уу :

  1. Танай гэр бүлд бэт гэр бүлийн ямар шинж чанарууд байна вэ ?
  2. Бат бэх гэр бүлийн ямар шинж хамгийн чухал вэ ?Яагаад ?
  3. Та гэр бүлдээ өвөг дээдсээсээ ямар зан үйлийг өвлөн авсан бэ ?
  4. Танд үлгэр жишээ болсон хүн тань хэн бэ ?
  5. Тэр хүмүүс таны амьдралд ямар чухал нөлөө үзүүлсэн гэж та үзэж байна вэ ?
  6. Та цаашид ямар өөрчлөлт хийх вэ ?

Гэр бүлийн хурал зохион байгуулах зөвлөмж

  1. Хурал зохион байгуулахын өмнө тухайн үед хурал зохион байгуулах хүнээ сонгоод тойргоор бүгд суусны дараа дүрэмээ хэлэлцэж тогтоно.

Жишээ нь:

ü  Бие биендээ ярих боломжийг тэгш олгож, анхааралтай сонсоно

ü  Өнгөрснийг дурдаж буруутгахгүй

ü  Нэг нэгнийгээ буруутган шүүмжлэхгүй

ü  Чи /Та “ДАНДАА”гэдэг үгийг хэрэглэхгүй байх

ü  Хэн нэгнийгээ гомдоох үг хэллэг, хүч хэрэглэхгүй

ü  Асуудлыг хурцадтгахгүйгээр аль болох гарах гарцыг хамтдаа хайна

ü  Асуудлыг шийдвэрлэхийг тулд харилцан буулт хийх, зөвшилцлийн зарчмыг баримтална

ü  Хэрэв хурлын уур амьсгал хурцадвал “ЗАВСАРЛАГА”авна

  1. Хэлэлцэх асуудал, хурлын зорилгоо танилцуулна. Жишээ нь

Зорилго нь:

ü  Бие биендээ сэтгэл санаагаа хуваалцаж, талархаж явдгаа илэрхийлэх

ü  Хэн нэгэнд нь бэрхшээл учирсан бол хэрхэн шийдвэрлэх гарц олох

ü  Гэр бүлийн гишүүдийн ажил үүргийн хуваарийг тодорхой болгох

ü  Гэр бүлийн уур амьсгалыг эерэгжүүлэх, гомдол тайлах

ü  Бие биендээ амлалт өгөх

ü  Гэр бүлд тулгараад байгаа асуудлаа хэлэлцэж, оновчтой шийдвэр гаргах гэх мэт

  1. Хурлын явц

Хурал зохион байгуулагч ардчилсан зарчмыг баримталж, хэн нэгний талд

орохгүй, төвийг сахих, хүн бүр санал бодооо чөлөөтэй илэрхийлэх боломж

олгох

Хэрэв ямар нэгэн асуудлыг шийдвэрлэх гэж буй бол :

Тулгамдаж буй асуудлынхаа талаар жагсаалт гаргана

Аль хамгийн гол түлхүүр асуудал болохыг эрэмбэлэх оролдлого хийнэ.

(асуудлын мод)

Эхлээд өнгөрсөн цагт юу юу болсон, ямар хүчин зүйлс нөлөөлсөн тухай,

Дараа нь одоо яг бодит байдалд юу болоод байгаа

Энэ асуудлыг шийдвэрлэхгүй бол ирээдүйд ямар эрсдэл, бэрхшээлтэй

тулгарч болзошгүй талаар ярилцана

Дараа нь: Бид энэ асуудлыг шийдвэрлэхэд ямар давуу ба сул тал байгааг хэлэлцэнэ

Дараа нь : Гэр бүлийнхээ хүрээнд шийдвэрлэж болох асуудлаа ялгана

Гэр бүлийн гишүүн бүр ямар оролцоотой байх, юу хийх талаар хэлэлцэж тодорхой болгоно

Дараа нь: Гэр бүлийн гишүүдийн хүрээнээс хальсан, гаднаас тусламж авах шаардлагатай асуудлаа хэлэлцэж ялгаад ах дүү найз нөхөд, бүлэг хамт олны хүрээнд шийдэж болно гэж ялгана

Дараа нь: Төрийн засаг захиргааны анхан дунд шатны нэгжид ажиллаж буй төрийн албан хаагчаас авах тусламж дэмжлэгүүдээ хэлэлцэж гаргаж ирнэ

Жнь: Нөхцөлт ба нөхцөлт бус тэтгэмж, мэргэжлийн сургалт, ажилд орох гм

Дараа нь: Нарийн мэргэжлийн дэмжлэг туслалцаа хэрэгтэй асуудлаа гаргаж ирнэ . Жишээ нь: Гэр бүлийн хүчирхийлэл, архидалт, салалт гэх мэт

  1. Хурлын төгсгөл:

Гэр бүлийн гишүүд хэлэлцсэн асуудалдаа дүгнэлт хийгээд хүн санал бодлоо илэрхийлнэ. Тухайн бидний хийж чадах зүйлд ямар хувь нэмэр оруулж чадах, бусдаас дэмжлэг хүсэхэд гэр бүлийн нуцлалтай холбоотой асуудалд хэр эмзэг байгаа болон учирч болзошгүй эрсдлээ тооцож, сонголт хийхэд өөр өөрийн саналаа хэлнэ.

Хурал зохион байгуулагч хурлын шийдвэрээ танилцуулж, батална.

Хурлын төгсөлийн уур амьсгал халуун дулаан, хүн бүрийн сэтгэл онгойж, тайвширсан, сэтгэл ханамжтай байвал сайн.

Гэр бүлийн хурал албан бус байдлаар явагдах хэдий ч дээр дурдсан ерөнхий зарчим дарааллыг баримтлахад гэр бүлийн гишүүдийн уур амьсгалыг таатай болгох, асуудлыг үр дүнтэй шийдвэрлэх харилцааны ур чадварт өчүүхэн ч болов нэмэр болно гэж найдаж байна.

Боловсруулсан С.Баасанбат/ Монгол өрх сэтгэл заслын төв/

Өрх, гэр бүл сургуулийн нийгмийн ажилтантай хамтран ажиллах,

тэдний дэмжлэг туслалцааг авах нь

Үндэслэл: Та бүхэнд дараах хэдэн тоо баримтыг танилцуулья. 2004 онд хотын өрх 341,4 мянга байсан бол 381,7 мянга болж, хөдөөгийн өрх 255,0 мянга – 264,0 мянга , гэр бүл салалт 1,6 дахин өсөж, гадаад гэрлэлт 1,4 дахин нэмэгдсэн, өрх толгойлсон эмэгтэйчүүд 76773 байна. Гэр бүлийн гишүүдийн үүрэг, эрх мэдлийн хуваарилалт өөрчлөгдсөн, хожуу гэрлэлт нэмэгдсэн, эрт бэлгийн харилцаанд оролцох,гэр бүл салсны дараа эцэг эхийн үр хүүхэддээ тавих анхаарал суларсан, хүүхдийн өмнө хүлээх үүрэг хариуцлагаа орхигдуулсан , бэлгийн замаар дамжих халдварт өвчний өсөлт ихэссэн , шилжилт хөдөлгөөн, цэнгээний газруудын тооны өсөлт, хяналтгүй мэдээлэл ихэссэн, хамтран амьдрахыг чухалчлах болсон.

Гэр бүл гэдэг нь гэрлэлт, үрчлэлт, цусан төрлийн холбоогоор холбогдож, харилцан үүрэг хүлээж, туслалцан дэмждэг, нэгдмэл ахуй амьдралтай бүлэг хүмүүсийн нэгдэл юм.

Гэр бүлийн хэв маягийн сонгодог утга:

  • Дан гэр бүл – эцэг,эх үр хүүхдүүдээс бүрдсэн гэр бүл
  • Нийлмэл гэр бүл – төрсөн болон төрөл садангийн хүн, хадмууд, хамаатан
  • Өрөөсгөл гэр бүл – эцэг ба хүүхдүүд, эх ба хүүхдүүд, хүүхдүүд, эмээ, өвөө, ач, зээ
  • Ганц бие гэр бүл – байнга, аргагүйн эрхэнд, сайн дурын үндсэн дээр гэрлэхээс татгалзах

Гэр бүлийн харилцаанд илэрч буй шинэ хэв маяг

}  Улс дамнасан гэр бүл – Гэр бүлий хосууд хамтдаа амьдрахгүй өөр өөр улсад амьдрах

}  Олон соёлт гэр бүл – Өөр хэл, соёл, ёс заншил бүхий иргэд гэрлэлтийн харилцаа

}  Хамтран амьдрах гэр бүл – Гэрлээгүй ч хамт амьдардаг, гэр бүлийн амьдралаар амьдрах

}  Гэрээт гэр бүл – Эхнэр,нөхөр 2 харилцан тохиролцсоны үндсэн дээр амьдрах

}  Ижил хүйстэн гэр бүл – Сэтгэл санаа болон бэлгийн харилцаа тогтоон, гэр бүлийн амьдралаар амьдарч буй бэлгийн ижил чиг хандлага бүхий хос

Гэр бүл–өрх гэрийн   тодорхойлолт

—  Гэр бүл гэдэг нь нөхөн үйлдвэрлэх цусан төрлийн холбоо болон гэрлэлт, үрчлэлтийн холбоогоор харилцан үүрэг хүлээж туслалцан дэмждэг нэгдмэл ахуй амьдралтай бүлэг хүмүүсийн нэгдлийг хэлнэ

—  Өрх гэр гэдэг нь нэг орон байранд хамт амьдардаг хамтын төсөвтэй хоол хүнс амьдралын наад захын бусад хэрэгцээгээ хамтран   хангадаг нэг буюу   хэсэг бүлэг хүмүүсийг хэлнэ

Гэр бүл – өрх гэрийн ялгаатай шинжүүд

—  Гэр бүл нь: бүтэц жижиг, цусан төрлөөр холбогддог, эцэг эх үр хүүхдийн холбоон дээр тулгуурладаг

—  Өрх гэр нь: бүтэц өргөн хүрээтэй, цусан төрлийн холбоогүй хүн багтах бөгөөд нэг ба хэд хэдэн гэр бүл багтана

Гэр бүлийн амьдралын мөчлөг

—  Гэр бүлийн амьдралын мөчлөг гэдэг нь гэр бүл үүсэхээс мөхөх хүртэлх гэр бүлийн нийгэм, хүн ам зүйн үечлэлийг багтаасан он цагийн дэс дараалал юм. Энэ мөчлөгт гэрлэх үе, анхны хүүхэд төрөх үе, дараагийн хүүхэд төрөх үе, үр хүүхдүүд насанд хүрч гэрлэх, гэр бүл мөхөх үе гэх мэт үеүүд багтдаг. Гэр бүлийн амьдралын мөчлөг гэр өүлийн амьдрлын түвшин хоёр шууд хамааралтай байдаг.

Гэрлэлтийн нас

Залуу гэр бүл – 67,5 % хөдөлмөр эрхлэх, тогтвортой ажлын байр, өрх тусгаарлах үе 35 хүртлэх насны гэр бүл

Дунд насны гэр бүл – Ахуй амьдралын хувьд жигдрэн тогтох үе 35 – 55 насны гэр бүл

Ахмад насны гэр бүл – Гэр бүлийн халуун дулаан харилцаа хадгалагдсан үе   55-аас дээш насны гэр бүл

Хүүхдийн хөгжилд үзүүлэх гэр бүлийн нөлөө

Манай улсад 18 хүртлэх насны 930 мянга гаруй хүүхэд байгаа нь хүн амын 37,1% -ийг эзэлж байна.

  1. Бүтэн өнчин 5 мянга
  2. Хагас өнчин 46 мянга
  3. Хөгжлийн бэрхшээлтэй 34 мянга, 66,4% нь амьжиргааны доод түвшинд амьдар ч байна
  4. Гэр бүлийн хүчирхийллийн 52% нь хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэл, 26,5% – 5 доош нас, 37,5% нь 6-18 насны хүүхдүүд

Монгол гэр бүл нь хүүхдэд ээлтэй, аюулгүй байх, оюуны хөгжлийг дэмжих орчин болж чадахгүй, хүүхдийн хүмүүжил, төлөвшилд эцэг,эхийн оролцоо хангалтгүй байна.

004

Гэр бүлийн боловсрол

Гэр бүлийг тогтвортой, зөв харилцаатай, хүний амар тайван аж төрж, хөгжиж боловсрох суурь орчин болгон хөгжүүлэхэд шаарлагатай мэдлэг чадварын цогцыг гэр бүлийн боловсрол гэнэ. Гэр бүлийн боловсрол бол хүний насан туршдаа эзэмших боловсрол юм.

Гэр бүлийн боловсролыг авч буй эх сурвалжууд

Эрүүл мэндийн мэдээлэл, Хууль эрх зүйн мэдээлэл, Өрхийн төсөв, санхүү зарцуулалт, Гэр бүл төлөвлөлт, Гэр бүлийн харилцаа, ёс зүй, Хүүхдийн хүмүүжил, Гэр бүлийн үүрэг, хариуцлага, Гэр бүлийн уламжлал, зан заншил, Нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн болон бэлгийн боловсрол

Эцэг, эхтэй хамтран ажиллах

}  Хүүхдээ суурь боловсролыг заавал эзэмшүүлэхэд тохилдож буй тулгамдсан асуудлаар зөвлөгөө авах, асуудлыг хамтран шийдвэрлэхэд тэдний оролцоог нэмэгдүүлэх

}  Хүүхдийг гэр бүлийн орчинд сургах арга барил эзэмших, сургууль, багш нараас дэмжлэг туслалцаа авах, хүүхдийнхээ амьдралын багш нь гэдгийг ойлгуулах

}  Хүүхэд хүмүүжүүлэх эерэг арга, амьдрах ухааны чадвар олгох, гэр бүлийн боловсрол эзэмшүүлэх, хүүхдийн хөгжлийн онцлог, хорт зушлаас урьдчилан сэргийлэх, боловсролын үйлчилгээг авах зэрэг сургалтанд оролцох

}  Хичээл заадаг багш, сургуулийн удирдлагатай сургууль, хүүхэд, багш нартай холбоотой асуудлаар хамтран ажиллах,   санал хүсэлт гаргах

ГЭР БҮЛД ҮЗҮҮЛЭХ ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ ХЭЛБЭРҮҮД

НЭГ. Гэр бүлийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалах үйлчилгээ

—  Гэр бүлийн хямралыг арилгах

—  Тусламж дэмжлэг үзүүлэх

—  Зөвөлгөө өгөх

—  Эцэг эхчүүдийн чадавхийг бэхжүүлэх

—  Гэр бүлийг хөгжлийн үйл ажиллагаанд хамруулах

—  Гэр бүлийн нийгэм эдийн засгийн тогтвортой байдлыг хангах

—  Нөлөөлөх

                        ХОЁР. Гэр бүлийг дэмжих үйлчилгээ

—  Урьдчилан сэргийлэх:

—  Гэр бүлд суурилсан байдал

—  Үйлчлүүлэгч төвтэй харилцаа

—  Ажилтнуудын үйлчлэх боломжтой байдал

—  Гэр бүлийн хэрэгцээ шаардлагад нийцүүлэн үйлчилгээг төлөвлөдөг уян хатан байдал

—  Байнгын дэмжлэг үзүүлэх

—  Гэр бүлийн давуу талд суурилах

                        ГУРАВ. Хосуудын үйлчилгээ

 Зөвлөмж:

—  Гэр бүлтэй ажиллах нь нэг үйлчлүүлэгчтэй ажиллахаас гадна тухайн гэр бүл   бүхэл бүтэн нэг үйлчлүүлэгч хэмээн ажиллах хэрэгтэй.

—  Гэр бүлтэй ажиллахдаа гэр бүлийн хэрэгцээ, давуу талыг үнэлэх шаардлагатай. Энэ нь үйлчилгээний зорилгыг тодорхойлоход үндсэн нөхцөл болж өгдөг.

—  Гэр бүлийн нөхцөл байдлыг үнэлэх, халамж үзүүлэх төлөвлөгөөг боловсруулах, үйлчилгээ шаардлагатай эсэхийг шийдэхэд нийгмийн ажлын мэргэжлийн үнэлгээний маягт байх шаардлагатай. Энэ нь үйлчилгээг эхлэх, төлөвлөх, үнэлэх үе шатуудад   үйлчлүүлэгчтэй ажилласан үйл явцын тэмдэглэл болж   үйлчилгээ болж байгаа, эсвэл болохгүй байгаа зүйлүүдэд анхаарч ажиллахад гол суурь хэрэгсэл болдог.

—  Гэр бүлийн нөхцөл байдлын үнэлгээ хийх экозураглал, генограмм нь нийгмийн үйлчилгээг үзүүлэхэд тулгуур болж ашиглагдах бөгөөд үйлчилгээний үр дүнг харуулах үйлчлүүлэгчид гарч буй өөрчлөлтийн байдал, шинж төлөвийг үнэлэх, өнгөрсөн болон ирээдүйг дүрслэн харахад тустай арга болдог.

—  Гэр бүлд үзүүлэх үйлчилгээний олон хэлбэрүүд байдаг. Үйлчилгээ болгон өөрийн гэсэн онцлог, шинж   чанартай бөгөөд   практик дахь сайн туршлагуудаас харахад урьдчилан сэргийлэх үйлчилгээг бусад орнуудад өргөнөөр хүргэж байна. Энэ нь гэр бүлд суурилсан байдал, гэр бүл ажилтнуудын хоорондын үйлчлүүлэгч төвтэй харилцаа, ажилтнуудын өдөр тутам үйлчлэх боломжтой байдал, гэр бүлийн хэрэгцээ, шаардлагад нийцүүлэн үйлчилгээг төлөвлөдөг уян хатан байдал зэргийг харгалзаж үздэгээрээ гэр бүлийн бүрэн бүтэн байдлыг хамгаалах шинж чанарыг агуулдаг.

Эх сурвалжууд:

    “Гэр бүлийн социологи” Т.Бүрэнжаргал,

    “Гэр бүл: Орчин үеийн асуудлууд” Т.Намжил,

    “Гэр бүл: Орчин үеийн асуудлууд” Т.Намжил,

    Х.Өлзийтунгалаг, О.Мягмар, Нийгмийн ажил ба гэр бүл, УБ 2002, хуудас 92-111,

    О.Мягмар, Т.Цэндсүрэн ба бусад, Нийгмийн ажлын практик аргууд, УБ 2002, хуудас 63 – 111, 140-160,

    Т.Цэндсүрэн, Гэр бүлтэй ажиллах нийгмийн ажил, УБ 2005, хуудас 49 – 62

“Өрх, гэр бүл халамжийн нийгмийн ажилтантай хамтран ажиллах,

тэдний дэмжлэг туслалцааг авах нь”

Гэр бүл бол өвөрмөц зохион байгуулалттай, нийгмийн бусад институцийг бодвол аливаа тулгарсан асуудал бэрхшээлийг даван туулахдаа “Ходоод хагаравч тогоон дотроо” хэмээн гадны хэн нэгний тусламжийг эрэлхийлэхээс илүү ахас ихсийнхээ сургааль захиасыг илүүд үзэн, хүндлэн биелүүлж ирсэн уламжлалтай, өөрийн гэсэн соёлыг дагах нь олонтаа. Энэ нь ч зөв бөгөөд гэр бүлийн бие даасан байдлыг бэхжүүлэх, гишүүн бүрийн үүрэг оролцоо, өөртөө итгэх итгэлийг нэмэгдүүлэх, дотоод нөөц бололцоогоороо аливаад хандах хандлагыг төлөвшүүлж байдаг. Тухайлбал, ажил мэргэжлээ сонгох, өөрчлөх, хүүхдийн хүмүүжил, хичээл сурлагад анхаарал тавих, амьжиргааны түвшингээ ахиулах, хэн нэг нь алдаа гэм гаргахад хэрхэн засаж залруулах, шинэ гэр бүл үүсгэх гээд гэр бүлийн амьдралд гарч байгаа олон асуудлыг дотроо л шийдвэрлэдэг.

            Гэвч гэр бүл дотооддоо хичнээн зүтгээд ч, шийдвэрлэхэд бэрхшээлтэй асуудлууд өчнөөн олноороо гарч ирдэг. Бас гэр бүлдээ нууцалдаг зарим асуудлуудыг шийдвэрлэхэд гадны хэн нэгний, гэхдээ мэргэжлийн байгууллага, мэргэжилтний туслалцаа зайлшгүй хэрэгтэй болдог. Жишээ нь: эрх мэдлийн тэнцвэрт бус байдлаас үүссэн гэр бүлийн гишүүдийн хэн нэгний дарамт, хүчирхийлэл, архинд донтох өвчин, хөгжлийн бэрхшээл, гэнэтийн осол аваарийн дараахь хямралт байдал, нийгмийн дэмжлэг, ядуу зүдүү амьдрал, гал усны аюул, байгалийн гамшиг, орон гэргүйн зовлон, эдгэршгүй өвчин, нас баралт, өнчрөл хагацал гэх мэт нийгмийн халамж зайлшгүй шаардлагатай асуудлууд

Гэр бүлдээ шийдвэрлэхэд төвөгтэй дээрх асуудлууд тулгарвал, харъяа сум, хорооны нийгмийн ажилтанд хандаж, тусламж авч болно. Нийгмийн ажилтан нь танд хуульд заасан дараахь тэтгэвэр, тэтгэмж, хөнгөлөлтүүдийн хэрхэн хөөцөлдөж, хамрагдах арга замыг зааж өгнө. Үүнд:

Нийгмийн халамжийн тухай хууль, Ахмад настны нийгмийн хамгааллын тухай хууль , Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэний нийгмийн хамгааллын тухай хууль, Эх хүүхдэд тэтгэмж олгох тухай хууль, Монгол улсын баатар, хөдөлмөрийн баатар, ардын болон гавьяат цолтон ахмад настанд төрөөс олгох нэмэгдлийн тухай хууль, Хүний хөгжил сангийн тухай хуульд заасны дагуу дараах үйлчилгээг үзүүлдэг.

Тэтгэвэр:

  • Тэжээн тэтгэх үр хүүхэд,төрөл садангийн хүнгүй ахмад настны тэтгэвэр / 53800 төг/
  • Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн,16 насанд хүрсэн одой иргэний тэтгэвэр /нийгмийн даатгалын сангаас эрх үүсээгүй /
  • Тэжээгч нь нас барсан гэр бүлийн 18 хүртэлх насны хүүхдийн тэтгэвэр /53800 төг /
  • 16 хүртэлх насны дөрөв ба түүнээс дээш хүүхэдтэй, өрх толгойлсон 45 насанд хүрсэн эх / 50 насанд хүрсэн эцэг / -ийн тэтгэвэр
  • Нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж:
  • Бүтэн өнчин хүүхдийг үрчлэн авсан болон асран хамгаалж байгаа болон харгалзан дэмжиж байгаа иргэний тэтгэмж /31200 төг /
  • Тэжээн тэтгэх үр хүүхэдгүй, төрөл садангийн хүнгүй ганц бие ахмад настан болон хөгжлийн бэрхшээлтэй ганц бие иргэнийг гэр бүлдээ авч асрамжилж байгаа иргэний тэтгэмж /31200 төг /
  • Эмнэлгийн хяналтанд байдаг, байнгын асаргаа шаардлагатай ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, ,хүүхдийг асарч байгаагийн улмаас хөдөлмөр эрхэлдэггүй, хөдөлмөрийн насны иргэний тэтгэмж / 31200 төг /
  • Байнгын асаргаа шаардлагатай ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, хүүхдэд улиралд нэг удаа олгох тэтгэмж / 30000 төг /
  • Эх хүүхдэд олгох мөнгөн тэтгэмж /жирэмсний 5 сартайгаас эхлэн сар бүр 26000 төг
  • Гэр бүлийн тухай хуулийн 25.5 заасан болон хүчирхийллийн улмаас сэтгэл санааны болон бие махбодийн хохирол хүлээж хамгаалалт шаардлагатай болсон хүүхдийг ГБ–ийн тухай хуулийн 74-р зүйлд заасны дагуу гэр бүлдээ авч асрамжилж байгаа иргэний тэтгэмж /31200 /

Хөнгөлөлт тусламж:

  • Алдарт эхийн одонтой эхэд үзүүлэх мөнгөн тусламж /жилд 1-р одон 200 000 төг 2-р одон 100000 төг/
  • 18 нас хүрээгүй байхдаа бүтэн өнчин болсон 18-24 насны иргэний нэг удаагийн тусламж /1 удаа 500 000 төг/
  • Гэнэтийн аюул, ослын улмаас гэр оронгүй болсон өрхөд гэр авахад нь зориулж нэг удаа олгох тусламж /1 удаа 500 000 төг/
  • 3 хүртэлх насны ихэр хүүхдэд жилд нэг удаа олгох мөнгөн тусламж /жилд 1 удаа 120 000 төг
  • Ахмад настны хөнгөлөлт,тусламж
  • Рашаан сувилал
  • Ахмадын зориулалттай амралт
  • Бүх төрлийн протез / хиймэл гар,хөл,шүд г.м /
  • Бүх төрлийн ортопедийн хэрэгсэл / харааны шил ,таяг ,тэргэнцэр г.м /
  • Орон сууц, түлшний үнийн хөнгөлөлт / Тэжээн тэтгэх үр хүүхэд,төрөл садангүй ганц бие ахмад настан /
  • Алдар цолтой ахмад настны хөнгөлөлт,тусламж /Улсын баатар, хөдөлмөрийн баатар, ардын болон гавьяат цолтой ахмад настан, ахмад дайчин, ударник, төрийн шагналт, төрийн өндөр албан тушаал хашиж байсан иргэн /
  • Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөнгөлөлт ,тусламж
  • Бүрэн хараагүй иргэний харилцаа холбооны зардал
  • Орон сууц, түлшний үнийн хөнгөлөлт /Бүрэн хараагүй, хэлгүй,дүлий ,одой, хөдөлмөрийн чадвараа бүрэн алдсан байнгын асаргаа шаардлагатай ХБИ /
  • Протез,ортопед,тусгай хэрэгслийн үнийн хөнгөлөлт

Нийгмийн халамжийн тусламж, дэмжлэг хэрэгтэй байгаа иргэд юуны түрүүнд иргэний шинэчлэгдсэн бүртгэлд бүртгэгдсэн , иргэний харьяаллын зөрчилгүй /хоёрдмол харьяалалгүй/ Монгол улсын иргэн байх шаардлагатай.

“Өрх, гэр бүлүүд хөгжлийн, хүүхдийн эрхийн, нийгмийн ажилтантай

хамтран ажиллах, тэдний дэмжлэг туслалцааг авах нь”

Гэр бүлийн зөвлөгөөний үр дүнд өрх гэр бүлд гишүүдийн сурах, ажиллах, хөгжих эрхтэй холбоотой хэрэгцээ гарч, заримдаа бусдаас дэмжлэг авах шаардлага гарч ирдэг. Үүнд:

  • Ажил мэргэжилтэй болох, шинээр мэргэжил эзэмших
  • Хөдөлмөр эрхлэх, ажлын байранд зуучлуулах
  • Өрхийн санхүүгийн нөхцөл байдлаа дээшлүүлэх
  • Амьжиргаагаа дээшлүүлэх арга замыг эрэлхийлэх
  • Амьдралын итгэл үнэмшлийн үнэт зүйлсээ тодорхойлох гэх мэт

Тэгвэл хөгжлийн нийгмийн ажилтан Танд тусална. Үүнд:

  • Оон нутгийн нийгмийн халамжийн дэмжлэг туслалцаа шаардлагатай өрх, иргэдийн тоон болон хэрэгцээний  судалгаа гаргадаг тул тухайн асуудлаар эхний ээлжинд бүртгэлд хамрагдах
  • Нийгмийн халамжийн тэтгэвэр, нөхцөлт мөнгөн тэтгэмж, амьжиргаанд дэмжлэг үзүүлэх тусламж, хөнгөлөлт, олон нийтийн оролцоонд түшиглэсэн халамжийн болон төрөлжсөн асрамжийн үйлчилгээнд хамрагдах өрх, иргэнийг тодорхойлж, шийдвэрлүүлэх үүрэгтэй тул ажиьжиргаа дэмжих зөвлөлд хандаж, өөрийн гэр бүлд тохиолдсон асуудлаа тодорхойлж, хүсэлтээ өргөдөл хэлбэрээр гаргаж өгөх
  • Иргэдийг хүсэл зорилго, хэрэгцээгээрээ бүлэг болон зохион байгуулагдахад ньмэргэжил, арга зүйн туслалцаа үзүүлэх үүрэгтэй тул иргэн та амьжиргаандаа нэмэр болох бизнес санаа байгаа бол төсөл хэлбэрээр бичиж, нийгмийн ажилтандаа хандах
  • Иргэдийг амьжиргаагаа дээшлүүлэх чадавхитай болоход нь  зөвлөгөө өгөх, сургалт зохион байгуулах тул зөвлөгөө, сургалтанд хамрагдах боломжтой.

Хүүхдийн эрхийн тухай шийдвэрлэх асуудал гарвал, сургуулийн нийгмийн ажилтан болон хүүхдийн эрхийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг төрийн ба төрийн бус байгууллагад хандаж болно. Тэд танд дараахь байдлаар туслах болно. Үүнд

  • Тулгарч буй асуудлыг анхааралтай сонсож, шийдвэрлэх арга замыг хамтран шийдвэрлэх
  • Сэтгэл зүйн зөвлөгөө
  • Хууль эрх зүйн зөвлөгөө, тусламж үзүүлэх
  • Зөрчилдөгч талтай эвлэрүүлэн зуучлах
  • Хүүхдийг идэвхижүүлэх төрөл бүрийн үйлчилгээнд хамруулах гэх мэт

Боловсруулсан Л.Бадамцэцэг

Хүүхдийн эрх, хамгаалал төвийн тэргүүн

“Цагдаагийн байгууллагын ажилтны үүрэг нөлөө”

Хүүхдийн эсрэг хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор холбогдох хуулиудыг олон нийтэд таниулах, сурталчлах, мэргэжлийн үнэлгээ дүгнэлтээ хуваалцах, хүүхдийн эсрэг хүчирхийлэлтэй холбоотой дуудлага мэдээлэл хүлээн авсан тохиолдолд хорооны нийгмийн ажилтанд мэдээлэл өгөх, гэмт хэрэг үйлдсэн/ үйлдэж болзошгүй хүүхдүүдэд хууль зүйн зөвөлгөө өгөх, мөн хорихоос суллагдсан,батлан даалтанд байгаа болон тэнсэн харгалзах, ял авсан хүүхдүүдийг нийгэмшүүлэх нөхөн сэргээх чиглэлээр хамтран санал тавьж ажиллах. Эцэг эх гэр бүл нь гэмт хэрэгт өртсөн эсвэл холбогдсон үед хүүхэд хүчирхийлэл, мөлжлөгт, үл хайхрах явдалд өртөх, хараа хяналтгүй болох эрсдэлд орж болзошгүй бол хүүхэд хамгааллын үйлчилгээ шаардлагатайг мэдэгдэх хэрэгтэй.

“Цэцэрлэг, сургуулийн багш нарын үүрэг нөлөө”

Бага насны хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсролыг эзэмшүүлэхийн тулд цэцэрлэгт хамрагдаж байгаа хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх хичээл болон хүүхдийг хөгжүүлэх бусад үйл ажиллагааг цогцоор нь сургалт явуулна. Хүүхдийн цэцэрлэг нь хоёр наснаас сургуульд элсэх хүртэлх насны хүүхдийг асрах, хамгаалах, хүмүүжүүлэх, сургах цогц үйл ажиллагаагаар хүүхдийн бие бялдар, оюун ухаан, нийгэмшихүйн хөгжлийг дэмжих сургалтын байгууллага юм.Цэцэрлэг нь сургуульд элсэхийн өмнөх насны бүх хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсролын үйлчилгээг хүргэж, сургуульд бэлтгэгдсэн байдлыг хангах үүрэгтэй. Цэцэрлэг нь хамран сургах тойргийнхоо цэцэрлэгт хамрагдаагүй хүүхдэд сургуулийн өмнөх боловсрол эзэмшүүлэх хувилбарт сургалт зохион байгуулж, эцэг, эх, асран хамгаалагчдад мэргэжлийн туслалцаа үзүүлэх үүрэгтэй.

Багш, түүний эрх, үүрэг

•   Багш нь хүүхдийн сургалтын ажил, эрүүл мэнд, аюулгүй байдал, эрх ашигт сөрөг нөлөө үзүүлэх аливаа үйл ажиллагааг таслан зогсоох, хориглоход биечлэн оролцох.

•   Хүүхдийн эрүүл мэнд, аюулгүй байдлын асуудлаар шийдвэр гаргах тохиолдолд эцэг, эх, асран хамгаалагчтай заавал зөвшилцөх.

•   Хүүхдийн авьяас, чадвар, сонирхлыг нээн илрүүлж хөгжүүлэх, хүүхдийн эрх ашгийг хамгаалахад эцэг, эх, асран хамгаалагчтай хамтран ажиллах, тэдэнд мэргэжлийн зөв лөгөө өгөх, туслалцаа үзүүлэх;

•   Хүүхдийн эрүүл мэнд, бие бялдрын хөгжлийн асуудлаар цэцэрлэгийн эмч болон эцэг, эх, асран хамгаалагчид шаардлагатай мэдээлэл өгөх;

  • Цэцэрлэг болон Ерөнхий боловсорлын сургуулийн багш нар албан үүргээ биелүүлж байх үедээ Гэр бүлийн хооронд үйлдэгдсэн эсвэл үйлдэгдэж болзошгүй байгаа нь илэрхий болсон тохиолдолд цагдаагийн байгууллага боломжгүй бол нутгийн захиргааны байгууллагад мэдээлэл өгнө.

                                       Хүүхдийн эрхийн үндэсний төв П.Цэвээн

“Залуу гэр бүлд хандах нь” зөвлөмж

Гэр бүлийн хөгжил нь нийгмийн хөгжлийг тодорхойлогч гол хүчин зүйлийн нэг юм. Тиймээс ч улс орон бүр залуу гэр бүлийг дэмждэг. Монгол улсад залуу гэр бүлийг дэмжих тэдэнд нийгэм сэтгэлзүйн дэмжлэг үзүүлэх, үр хүүхдээ өсгөн хүмүүжүүлэхэд нь туслах, залж залуурдах тогтолцоо сул байна. Тиймээс монгол улсад гэр бүл салалтын тоо жил ирэх тутам өссөөр байна. Гэрлэлтээ шүүхээр орж цуцлуулж байгаа гэр бүлийн дийлэнх олонх нь 1-5 жилийн дотор 1 ба 2 хүүхэдтэй залуу гэр бүл байна.

Залуу гэр бүлийг дэмжих тэднийг ажлын байраар хангах, нийгэм сэтгэлзүйн зөвлөгөө өгөх, гэр бүлийн сэтгэл зүйчдыг бэлтгэх зүй ёсны шаардлага бий болж байна.

Залуу гэр бүлд тулгардаг нийтлэг хүндрэл бэрхшээлийг хамтдаа даван туулах ёстой.

  • Залуу хосууд бие биедээ хайр сэтгэлийн холбоотой байсан ч хамтын амьдралын явцад нийгмийн зүгээс ирэх бодит хүндрэл бэрхшээлийг даван туулах сэтгэлзүйн болон материаллаг нөөцийг бүрдүүлэхэд анхаарах. Монголын олонх залуус гэр бүлээ төлөвлөгөөгүй, гэр бүл зохиож хүүхэдтэй болно, өөрийн гэр оронгүй давхар гэр бүл үүсгэж байгаа байдал нь хүндрэл учруулж байна. Тиймээс гэр бүлийн боловсролын талаар мэдлэг мэдээлэл хангалттай сонсох хэрэгтэй.

Гэр бүлийг тогтвортой, зөв харилцаатай, хүний амар тайван аж төрж, хөгжиж боловсрох суурь орчин болгон хөгжүүлэхэд шаарлагатай мэдлэг чадварын цогцыг гэр бүлийн боловсрол гэнэ. Гэр бүлийн боловсрол бол хүний насан туршдаа эзэмших боловсрол юм.

  • Залуу гэр бүлийг дэмжих тогтолцоо бол ажлын байр, орлоготой байх явдал юм. Санхүүгийн хүндрэл бэрхшээлээс үүдэн гэр бүлд асуудал үүсэж улмаар хүүхдээ тэжээн тэтгэж чадахгүйд хүрнэ. Мөн гэр бүлийн хүчирхийллийн үндсэн шалтгаан санхүүгийн хүндрэл болж байгааг сүүлийн үеийн судалгаа харуулж байна.
  • Хүүхдийн хүмүүжил төлөвшилд эцэг эхийн зан харилцаа болон нийгмийн хандлага маш их нөлөө үзүүлж байна. Залуу ээжүүд гэртээ хүүхдээ харж өсгөн хүмүүжүүлэх шаардлагатай байдаг ч мөн л санхүүгийн хүндрэлээс үүдэн хүүхдээ өөр хүнээр өсгүүлэх тохиолдол гарч байна. Энэ нь зөвхөн санхүүгийн бэрхшээлээс гарах гэсэн оролдлого боловч хүүхдийг хүчирхийлэлд өртөх боломжийг ихэсгэж, эрүүл мэнд, бие мах бодийг гэмтээх, хохироох нэгэн үндсэн шалтгаан болж байгаа юм. Тиймээс хүүхдийг зодож шийтгэхгүй өсгөх хүмүүжлийн эерэг аргад суралцах хэрэгтэй. Гэр бүлд хүүхэд хүмүүжүүлж байсан Мэргэдийн сургаалиас :  

}  Тогтох ван гүн:

“Хүүхдийг идэж чадмагц баруун гарыг сургана

Хэлж чадмагц эрхлэх дууг үл сургана

Явж чадмагц дөрвөн зүг дээд, доодыг ухуулна

Мэхийж чадмагц ёслол, найр тавих, эцэг эхээ

Хүндэтгэхийг сургана”

}  Инжинашийн ”Хөх судар”-т

   “0-3 насанд нь хаан мэт тахь

   4-6 насанд нь хатан мэт тойл

   6-15 насанд нь харц мэт зөвлө

   16 наснаас нь дээш хань мэт харилц”

}  Ардын уран зохиолч Т.Галсан

     Идээ унд элбэг айлд хүү сөөм өсдөг

     Инээд баясал цалгиастай гэрт хүү тохой өсдөг

     Ирмүүн ажил дэргэрээстэй газарт хүү алд өсдөг

     Итгэл хайр тэгшрээстэй газарт хүү дэлэм өсдөг

Гэр бүлийн хүмүүжлийн уламжлал

}  Бүүвэйн дуу

}  Тоглоомоор хүмүүжүүлэхүй

}  Гэрийн сургаал– бага насны болон гэр бүлийн дурсамжит явдлуудаа ярих

}  Зүйр цэцэн үг, үлгэр оньсого, ерөөл магтаал

}  Амьдрах ухаанд сургах

}  Итгүүлэх, үлгэрлэн дагуулах, таниулах

}  Сайшаах, магтах, зэмлэх, урамшуулах

}  Ёс заншил, гэр бүл, төрөл саднаа мэдэх

Залуу гэр бүлийг дэмжих ажлын хэлбэр

ü  Ажлын байр, орлого нэмэгдүүлэх арга замыг тодорхойлох

ü  Гэр бүлийн боловсрол олгох, гэр бүлийн уламжлалын талаар сургалт сурталчилгааг мэдээллийн хэрэгслэлээр хүчтэй явуулах

ü  Гэр бүлд нийгэм сэтгэлзүйн зөвлөгөө өгөх төвүүдийг бий болгох.

ü  Ясли, цэцэрлэгийн тоог нэмэгдүүлэх.

ü  Эвлэрүүлэн зуучлах үйлчилгээг сайжруулах.

ü  Залуу гэр бүлийг дэмжин сурталчлах ажлыг өрнүүлэх

Уламжлалт ёсоо дээдлэн, ухаанаа уралдуулан гал голомтоо бадраая. Залуус аа

Боловсруулсан   СНАН-ийн тэргүүн Б.Мөнхжаргал

Маргаан зөрчил үүссэн гэр бүлд хандах зөвлөмж

Айл болгонд өөрийн гэсэн асуудал байдаг. Учир нь хоёр өөр орчин ахуйд өссөн, өөр өөр үзэл бодол, хүмүүжил, зан суртахуунтай 2 хүн нийлж, нэг гэр бүлийг үүсгэж байгаа болохоор таарч тохирохгүй олон зүйл гарах нь дамжиггүй. Хосууд анхандаа аар саархан зүйлээс болж маргадаг байснаа яваандаа эрээ цээргүй хэрэлддэг болдог.

Гэр бүл дотор хамгийн их зөрчил үүсгэдэг шалтгаанууд:

  1. Архи
  2. Хадам, хамаатан садан
  3. Мөнгө
  4. Хардалт, нууц амраг
  5. Хүүхдийн хүмүүжил, дагавар хүүхдийн асуудал… гм.

Гэвч хэрүүл маргаан нь тийм ч муу зүйл биш гэж судлаачид үздэг байна.Учир нь хосууд бие биедээ гомдсон гомдол, энгийн үед хэлж чаддаггүй зүйлсээ хэрэлдэх үеийн хүчтэй сэтгэл хөдлөлийн нөлөөгөөр ил гаргаж чаддаг аж.Ингэснээр хосууд бие биенийхээ дотоод мэдрэмж, юу бодож явдаг тухай илүү ихийг мэдэж чаддаг байна.

Гагцхүү хэрүүл үүсгэж буй шалтгааныг хосууд дор бүр нь шийдвэрлэж байх нь чухал.Эс бөгөөс уулнаас өнхөрч буй цасан бөмбөлөг мэт улам томорсоор, шийдвэрлэхэд хэцүү болдог байна.

Хосууд санал зөрөлдөх, муудалцаж маргалдах үедээ анхаарвал зохих хэд хэдэн зүйл байдаг. Үүнд:

1. Ханьтайгаа доромжилсон өнгө аясаар бүү харилц.

Зарим хосууд бие биенээ “Чи надтай гэрлэхээс өмнө тийм байсан”, “Чи миний хүчинд өдий зэрэгтэй яваа” гэх мэтээр “доош нь хийж”, доромжилдог. Энэ мэт үг хэллэг нь та 2 эвлэрч, бүх зүйл сайхан болсон хойно ч ханийн чинь сэтгэлд шарх үлдээж, муудалцах тохиолдол бүрт чинь эргэн санагдаж, гомдлын хар мөр дагуулсаар байх болно.Үүнд хараалын үг ч мөн багтана.

2. Хүүхдийнхээ дэргэд муудалцахаас зайлсхий.

Эхнэр нөхөр хоёр хүүхдийнхээ дэргэд хэрэлдэж, бие биенийгээ муу үгээр доромжлох, харааж зүхэх, уйлж хашгирахыг бүрэн хоригловол зохино.Учир нь хамгийн хайртай, хамгаас мундаг гэж боддог аав ээж нь хоорондоо хэрэлдэж, муу муухайгаар дуудалцах нь хүүхдийн хувьд маш аймшигтай байдаг төдийгүй, улмаар аав ээжийгээ хүндлэх хүндлэл нь тэр хэмжээгээр буурч байдаг байна.

3. Хэзээ ч битгий хүч хэрэглэ.

Аливаа сөргөлдөөний үед өөрийгөө хамгаалж, эсрэг талаа дийлэх гэсэн тэмүүлэл нь байгалийн амьтны төрөлх араншин.Гэхдээ “Хүн хэлээрээ, мал хөлөөрөө” гэдэг үг бий.Насаараа хайрлаж, хамт байна гэж гэрлэсэн ханьдаа “гар хүрнэ” гэдэг та дийлж, асуудлыг шийдвэрлэж буй хэрэг огтхон ч биш.Харин ч та хоёрын хайр сэтгэлийг хөргөж, үзэн ядалтыг бий болгодог харгис хэрцгий үйлдэл юм.

4. Маргаанд ялагч байдаггүй.

Ихэнх хүн өөртөө зөвийг өгч, бусдад бурууг тохох хандлагатай байдаг.Улмаар муудалцах үедээ эсрэг талаа дийлэх гэсэн хүслээс болж ханийгаа гомдоох, хүүхдээ айлгах муу муухай үгсийг урсгах нь бий.Зарим хүн заавал нөгөө талаараа уучлалт гуйлгаж, аргадуулах гэж хоорондоо дуугарахгүй олон хоног явдаг.Энэ нь хосуудыг эргээд эвлэрэхэд улам хэцүү болгодог тул өнөөдрийн хэрүүлийг өнөөдөрт нь дуусгаад, маргаашийг шинээр эхлүүлэхийг хичээх нь зүйтэй юм.Тиймээс хосуудын хэн нь дийлэх нь чухал биш.Асуудлыг шийдэх гарцыг олж, хоорондоо ойлголцож чадсан эсэх нь чухал юм.

5. Өөрийгөө бус ханийгаа сонс.

Маргаж буй талуудын хамгийн өргөн тархсан алдаа бол зөвхөн өөрийгөө сонсдог явдал юм.Улмаар уурандаа дийлдэж, ханийнхаа хэлж буй үгийг ойлгохгүй, зөвхөн өөрийнхөө бодсоноор зүтгэдэг.Хэрэв та буруугаа мэдвэл шударгаар хүлээн зөвшөөрч, уучлалт гуйж сурах нь чухал.Асуудлыг шийднэ гэдэг нь хувиа бодсон сэтгэлээс ангижирч, бусдын төлөө гэсэн сэтгэлийг олж, буруу үйлдлээ зөв болгож, эвдэрсэн харилцаагаа сэргээнэ гэсэн үг юм.Тиймээс хосууд “миний зөв” гэсэн муйхар бодлоосоо салж, дор бүрнээ буулт хийж сураарай.

6. Гэр бүлийн хурал хий.

Ярилцахаар хэрүүл болж хувирдаг, өөрсдөө шийдвэрлэж чаддаггүй зарим асуудлаа хосууд эцэг эх, найз нөхөддөө ярьж, зөвлөгөө авдаг.Гэхдээ зөвлөгөө өгч буй гуравдагч хүн тантай үргэлж хамт байж, та хоёрын хоорондын харилцааг нүдээр хараагүй, зөвхөн таны хэлсэнээр ханийг чинь төсөөлж, таны нүдээр асуудлыг хардаг тул андуу ташаа зөвлөгөө өгч болно.Өөрөөр хэлбэл танай гэр бүл өөрсдөө шийдвэрлэж чадаагүй асуудлыг хөндлөнгийн хүн зөв зүйтэй шийдвэрлэж чадахгүй гэсэн үг юм.

Иймээс хосууд “Гэр бүлийн хурал” хийж сурах нь тун чухал.Үүний тулд доорх дүрмийг баримтална.

  1. Хуралд гэр бүлийн бүх гишүүд оролцоно.
  2. Бүгд тэгш эрхтэй ба хэн ч давуу байдал гаргахгүй.
  3. Үг сөргөсөн, хэгжүүрхсэн, хэрүүл өдсөн үг хэллэг хэрэглэхгүй.
  4. Нэгийгээ ярьж байхад таслахгүй, дуустал нь сонсоно.
  5. Нэгийгээ буруутгаж, дайрч давшлахгүй.
  6. Нэг нь чиглүүлэгч хийж, асуудлыг бичих, ярианд оролцохгүй байгаа гишүүнийг татан оролцуулах зэрэг үүрэг хүлээнэ. Гэхдээ чиглүүлэгч нь давуу эрх эдлэхгүй.

Хурал хийхдээ:

① Гэр бүлдээ тулгамдаад байгаа асуудлыг бичнэ.

② Тухайн асуудлыг даван туулж чадах давуу талуудаа ярилцана.

③ Асуудал шийдвэрлэх явцад тулгарах бэрхшээлүүдийг тодорхойлон бичиж, үүнийг шийдвэрлэхэд хэн хэн, ямар үүрэг гүйцэтгэх талаар ярилцаж, тэмдэглэнэ.

④ Гэр бүлийн гишүүн бүр хүлээсэн үүргээ биелүүлэхийг зөвшөөрч байгаа эсэхийг шалгаж, тодруулаад, дараагийн хурлын товыг тогтоно.

⑤ Дараагийн хурал дээр өмнөх хурлаар яригдсан асуудлыг шийдвэрлэж чадсан эсэхээ хэлэлцээд, хэрэв чадаагүй бол ямар арга хэмжээ авах талаар дахин ярилцана.

Ийнхүү хосууд гэр бүлийн хурал хийж заншсанаар аливаа асуудлыг хүндрүүлж, шийдвэрлэхэд хэцүү болохоос өмнө хамтдаа даван туулах чадварт суралцахаас гадна бие биедээ хүндэтгэлтэй ханддаг, халуун дулаан гэр бүлийг үүсгэж чадах юм.

Өрх, гэрбүлбаг, өрхийнэмчтэйхамтранажиллах,

Тэднийдэмжлэгтуслалцаагавахнь

Гэр бүлийн хамгийн чухал үнэт зүйлсийн нэг бол гэр бүлийн гишүүдийн эрүүл мэнд гэдэгтэй маргах зүйл үгүй. Ихэнх хүмүүс өвдсөн үедээ хамгийн түрүүнд баг, өрхийн эмчдээ ханддаг. Гэхдээ заавал өвдсөн тохиолдолд биш, өөр ямар асуудлаар өрх, багийн эмчтэйгээ хамтарч ажиллаж, тэднээс дэмжлэг туслалцаа авч болох талаар бяцхан зөвлөмж хүргэе. Үүнд:

  1. Гэр бүл төлөвлөлтийн талаар зөвлөгөө авах

Хүүхэд бол аливаа гэр бүлийн харилцааг бэхжүүлж, аз жаргалтай болгодог «бурхны бэлэг» билээ. Эрүүл саруул хүүхэдтэй болохын үндэс нь эцэг эхийн эрүүл мэндээс шалтгаалдаг гэдгийг ойлгож, «Гэр бүл төлөвлөлт»-ийн талаар мэдээлэл авч, өрх, багийн эмчтэйгээ хамтарч ажиллах нь чухал.

Гэр бүл төлөвлөлт гэдэг нь өөрийн эрүүл мэнд, гэр бүлийнхээ санхүүгийн чадавхи, амьдралын нөхцөл байдалд тохируулан жирэмсэлж, эрүүл саруул хүүхэд төрүүлэх, төрөлт хоорондын зайг зөв зохицуулах, тохиромжтой насандаа жирэмслэхээ төлөвлөнө гэсэн үг юм.

Иймээс хүүхэдтэй болохыг хүсэж буй хосууд юун түрүүнд баг, өрхийн эмчдээ хандаж, жирэмслэлтэнд хэрхэн биеэ бэлтгэх тухай зөвлөгөө авахаас гадна шаардлагатай үзлэг, оношлогоо, эмчилгээ хийлгэж, байнга хамтран ажиллах хэрэгтэй.

  1. Хүүхдийн асаргаа, сувилгааны талаар зөвлөгөө авч, сургалтанд хамрагдах

Олон залуу эцэг эхчүүд хүүхдийн асаргаа сувилгааны талаар мэдээлэл муутайгаас хүүхдээ сульдаатай, дархлаа муутай, өвчинд өртөмтгий болгодог. Энэ талаар шинжлэх ухааны үндэслэлтэй, үнэн зөв мэдээллийг баг, өрхийн эмч тань өгөх учир хүүхдээ өсгөх явцдаа эмчтэйгээ байнгын холбоотой байх нь чухал. Ихэнх эцэг эхчүүд хүүхдээ өвдсөн үед л эмч дээр ирдэг нь учир дутагдалтай бөгөөд хүүхдээ өвдөхөөс урьдчилан сэргийлэх, чийрэгжүүлэх олон аргуудын талаар асууж, өрх, багийн эмнэлэг дээр зохион байгуулагдаж буй сургалтуудад хамрагдаж байх нь туйлын чухал.

  1. Урьдчилан сэргийлэх үзлэг хийлгэж, зөвлөгөө авч байх

Гэр бүлийн нэг гишүүн хүндээр өвдөх нь тухайн гэр бүл сэтгэл санаа, эдийн засгаараа уналтанд орох хамгийн том шалтгаан болдог. Тиймээс баг, өрхийн эмчээсээ шаардлагатай шинжилгээний бичиг авч, жилдээ нэг удаа гэр бүлээрээ урьдчилан сэргийлэх үзлэгт хамрагдаж, илэрсэн үрэвсэлүүдийг эмчлэхэд анхаарч байх нь зүйтэй. Өрх, багийн эмнэлгүүд дээр умайн хүзүүний болон хөхний хорт хавдарыг эрт илрүүлэх үнэ төлбөргүй үзлэг шинжилгээ хийгддэг тул 30-аас дээш насны эмэгтэй бүр хойш тавьж, цааргалалгүй шинжилгээ хийлгэж байх нь чухал.

Ингэснээр та болон танай гэр бүлийн хэн нэгэн гэнэт архаг үрэвсэл, хавдар…гм өвчтэй болохоо мэдэж, сэтгэл санаагаар хямарч, их хэмжээний хөрөнгө мөнгө зарцуулахаас урьдчилан сэргийлж, аз жаргалтай амьдрах нөхцлийг бүрдүүлж байдаг.

Өрх, гэр бүл сургууль, анги даасан багштай хамтран ажиллах,

тэдний дэмжлэг туслалцааг авах нь

Хүүхэд сургууль дээрээ өдрийн ихэнх цагийг өнгөрүүлдэг учир сургуулийг хүүхдийн «Хоёр дахь гэр» гэж хэлж болно. Тиймээс хүүхэд сургууль дээрээ хэнтэй найзалж, ямар арга хэмжээнд хамрагдаж, хичээлийн идэвх оролцоо нь хэр байгаа талаар анги удирдсан багш илүү их мэдээлэлтэй байж чаддаг.

Боловсрол Соёл Шинжлэх Ухааны Сайдын 2003 оны 339 дүгээр тушаалын 2 дугаар хавсралтад Анги удирдсан багшийн чиг үүргийг «Сурагчидаа амьдрах ухаан, ёс заншил, харилцааны соёлд сургаж, танин мэдэхүй, хүүхдийн эрх, оролцоог хангах чиглэлээр анхаарал тавьж ажиллана» гэж заасан байдаг. Гэвч энэ нь хүүхдийн сургалт, хүмүүжлийн асуудлыг бүхэлд нь ангийн багшид нь даатгана гэсэн үг биш бөгөөд эцэг эхчүүд дээрх чиглэлээр анги удирдсан багштай хамтарч ажиллана гэсэн үг юм.

  1. Эцэг эхийн хуралд идэвхитэй оролц.

Эцэг эхийн хурал нь хүүхдийн сурлага, хүмүүжлийн асуудал дээр төвлөрөхөөс гадна эцэг эхчүүдийн хүүхэд хүмүүжүүлэх арга барил, эерэг хүмүүжлийн аргад суралцах сургалт, хүүхдийнхээ хөгжил оролцоог хэрхэн хангах, эрүүл мэнд, хүмүүжлийн асуудлаар санал солилцдог бүтээлч хэлбэрээр явагдахад багшид дэмжлэг үзүүлж болно. Жишээ нь: Та хүүхэд хүмүүжүүлэх эерэг аргуудын талаар багагүй туршлагатай, эсвэл туршлагатай хэн нэгнийг таньдаг бол нэг удаагийн эцэг эхийн хурал дээр хүүхдийн хүмүүжлийн талаар сургалт зохион байгуулахад нь багшид тусалж болно.

  1. Хүүхдийнхээ сурлагад анхаарч, авъяасаа нээхэд тусла.

Хүүхэд бүр онц суралцаж чаддаггүй. Зарим сурлага тааруу хүүхдүүд «Сурлагын амжилт нь анги, хамт олныхоо дунд эзлэх байр суурийг тодорхойлдог» гэж ойлговол өөртөө итгэх итгэлээ алдаж эхэлдэг байна. Иймээс сурлагын хоцрогдолтой хүүхдийнхээ хоцрогдолыг арилгахад багшийн дэмжлэгийг авахаас гадна бусад хүүхдүүдээс ялгарах өөрийн гэсэн авъяасаа нээхэд нь туслах нь зүйтэй.  

  1. Харилцан бие биенээ дэмж.

Хүүхэд сурлагадаа муудах, сургууль дээрээ үймүүлэх, хүүхэд зодох, хулгай хийх зэргээр буруу зан үйл гаргасан тохиолдолд эцэг эхчүүд «Багш нь манай хүүхдийг гадуурхдаг. Багш нь хичээлдээ сайн хэдхэн хүүхэддээ анхаардаг.» гэх зэргээр багшийг буруутгаж, хүүхдээ өмгөөлдөг эцэг эхчүүд олон байдаг. Харин багш нарын зүгээс «Хүмүүжилгүй хүүхэд. Эцэг эх нь өөрсдөө асуудалтай» гэх мэтээр эцэг эхийг нь буруутгадаг. Гэвч хүүхдийг хүмүүжүүлж, төлөвшүүлэх ажил нь дан ганц багш юм уу, эцэг эхийн үүрэг биш бөгөөд, эцэг эх, багш хоёрын хамтын үүрэг юм. Тиймээс хүүхэд алдаа гаргасны төлөө бие биенээ буруутгахын оронд асуудалд хүлээцтэй хандаж, түүнийг хэрхэн шийдвэрлэх тухай ярилцаж, зөв шийдлийг олж, хэрэгжүүлэх л чухал.

Боловсруулсан У.Пагам /Хүүхдийг хүчирхийллээс

урьдчилан сэргийлэх төвийн Гүйцэтгэх захирал/

Гэр бүл цуцлалт, дахин гэрлэлтэд хандах зөвлөмж

Үндэсний статистикийн хорооны сүүлийн дөрвөн жилийн судалгаагаар гэр бүл цуцлалт жил ирэх бүр нэмэгдэж насны хувьд залуужиж байна.Улс орны нийгмийн хөгжил нь гэр бүлээс, гэр бүлийн хөгжил нь хүнээс, хүний хөгжил нь хүүхдээс шууд хамаарах болсноор гэр бүлийн үнэ цэнэ, үнэт зүйлс, дэг журам зэрэг нь нийгмийн төдийгүй хүүхдийн хөгжилд чухал байр суурийг эзлэх болжээ.Үүнээс үүдэлтэйгээр хүүхдийн эрх ашиг хөндөгдөж байгаа нь ихээхэн сэтгэл эмзэглүүлсэн асуудал юм. Сүүлийн үед гэр бүлийн үнэ цэнэ, ариун нандин холбоог ухамсарлахаа больж яаран,эд хөрөнгөнөөс болж гэр бүл зохиож хүчээр шахуу амьдрах нь жирийн үзэгдэл болсноор залуу гэр бүлийн дунд салалт ихсэж байна.

Мөн манай улсын хувьд гэр бүл салалт нэмэгдэх тусам дахин гэрлэлт бий болох нөхцөл бүрддэг. Бие биедээ анхны сэтгэгдлээр дурлаж байгаа хосуудтай харьцуулахад дахин гэрлэж буй хүмүүс илүү хашир болдог. Түүнчлэн шинэ гэр бүл нь дагавар хүүхэдтэй тохиолдолд асуудал илүү ихээр нэмэгддэж байна.Иймээс гэр бүл салалтын өмнөх үе шатуудын үйл ажиллагааг эрчимжүүлэх шаардлагатай байна.

Гэр бүл салалтын гол шалтгаануудыг тоймлон дурьдвал:

1.Гэр бүл салалт бол үл ойлголцолоос

2.Эхний сонголт бүруугаас

3.Амьжиргааны ялгаатай байдалаас

4.Гэр бүлийн буруу төлөвлөлтөөс

5.Гэр бүл болох улмаар эцэг,эх байх үүрэг хариуцлагаа бүрэн дүүрэн ойлгож хандаагүйгээс

6.Боловсролын байдал болон үзэл бодлын зөрүүтэгээс

Гэр бүл салахгүй байхын тулд юуг чухалчилах вэ.

1.Сална гэдэг нь хамгийн тохиромжгүй бөгөөд хортой гарц гэдэгийг ухамсарлах

2.Хүчирхийлэл болон хэрүүлээр хийж асуудлыг шийдэх нь хамгийн буруу арга бөгөөд үр дүн нь муу нөлөө авчирна.

3.Гэр бүлийн асуудалд ах дүү хамаатан садан,ойр дотны найз нөхөдийг оролцуулахгүй байх

ХАМГИЙН ЗӨВ АЛХАМ

1.Тэвчээртэй хүлээцгэй байх

2.Бие биендээ хүндэтгэлтэй хандах

3.Мэргэжилийн хүмүүсээс зөвлөгөөн авах

4.Ойлголцолыг бий болгох ахлхамуудыг хийх

5.Нийгмийн ажилтан болон сэтгэл зүйчид хандах

6.Хүүхдийнхээ эрх ашгийг эрхэмлэн үзэх

Дахин гэрлэлтын үед анхаарах зүйл

1.Анхны амьдрал бүтэлгүйтсэн тохиолдолд дараагийн амьдаралд яарахгүй байх,

2.Амьдралын үнэ цэнийг бүрэн утгаар нь үнэлсэн байх,

3.өөрийнхөө алдааг дахин гаргахгүй байх,

4.Хэрвээ Та хүүхэдтэй бол дараагийн хойт аав,ээжийн харилцаа,хандлагыг зөв тооцоолох,

5.Хүүхдийнхээ санал бодлыг бололцоотой арга хэрэглэн мэдэж зөвшөөрөл авах,

6.Өмнөх амьдарлынхаа сайн муу,эерэг,сөрөг зүйлийг зөв үнэлсэн байх,

7.өөрийгөө болон хүүхдээн бие сэтгэлийн хувьд бэлтгэсэн байх,

8.Урьдах амьдаралдаа гаргаж байсан алдаагаа давтахгүй байх зэргийг анхаарах.

Боловсруулсан: ХЭҮТ-ийн тэргүүн П.Цэвээн

Гэр бүл цуцлалт

Гэр бүл цуцлалттай холбоотой түгээмэл тархсан алдаатай үзэл хандлагууд

  1. Шүүхэд түрүүлж өргөдөл өгсөн хүн нь буруутдаг.
  • Бодит байдал: Худал. Гэрлэлт нь тэгш эрх, сайн дурын харилцаан дээр үндэслэнэ. Гэрлэгчдийн харилцан тохиролцсон буюу тэдний хэн нэгний нэхэмжлэлийн дагуу гэрлэлт цуцлах асуудлыг шүүх шийдвэрлэх үүрэгтэй. Иймээс та хүсвэл түрүүлж өргөдлөө өгч болох ба үүний төлөө шүүх таныг буруутгахгүй.
  1. Гэрлэлтээ цуцлуулахаар шүүхэд хандахад их мөнгө төлдөг.
  • Бодит байдал: Ор үндэсгүй яриа. Та зөвхөн улсын тэмдэгтийн хураамжинд 250 төгрөг л төлнө.
  1. Гэрлэлтийн гэрчилгээг нөхөр урчихсан. Би гэр бүлээ цуцлуулахаар шүүхэд хандах эрхгүй боллоо.
  2. Бодит байдал: Тийм биш. Та гэрлэлтийн гэрчилгээ болон бусад бичиг баримтынхаа хуулбарыг 100 айлд байрлах Иргэний Бүртгэл Мэдээллийн Төвийн Архиваас шүүлгэн хуулбарыг нь авч болно. Их мөнгө зарахгүй. Бичиг баримт тус бүр 100-250 төгрөг
  • Гэр бүл цуцлалт нь хамтын амьдралыг төгсгөл болгох үйл явц юм.
  • Гэр бүл цуцлах цорын ганц үндэслэл байдаг.
  • Тэр нь тухайн гэрлэлт дахин эвлэршгүйгээр зөрчилдөн бутарсан байх явдал юм.

Иймд та дараах зүйлийн аль нэгийг нотлох хэрэгтэй болно:

  1. Нөхөр тань өөр хүнтэй бэлгийн харьцаа тогтоосон нь таныг түүнтэй хамт амьдрахад тэсвэрлэшгүй байдалд оруулж байгаагаас та ийнхүү шийдсэн.
  2. Нөхрийнхөө байнгын хүчирхийлэл дарамтыг тэсвэрлэхээ больсноос өөрийнхөө болон хүүхдүүдийнхээ амь нас, эрүүл мэндийн бүрэн бүтэн аюулгүй байдлыг бодолцсоноос та ийнхүү шийдсэн.
  3. Нөхөр тань таныг орхин хаяж явсан буюу өөр гэр бүлтэй болсноос та гэр бүлээ цуцлуулахаар өргөдөл гаргасан.
  4. Та болон нөхөр тань хоёулаа бие биенээсээ дор хатэй хамт амьдрахад тэсвэрлэшгүй байдалд оруулж байгаагаас та ийнхүү шийдсэн.
  5. Нөхрийнхөө байнгын хүчирхийлэл дарамтыг тэсвэрлэхээ больсноос өөрийнхөө болон хүүхдүүдийнхээ амь нас, эрүүл мэндийн бүрэн бүтэн аюулгүй байдлыг бодолцсоноос та ийнхүү шийдсэн.
  6. Нөхөр тань таныг орхин хаяж явсан буюу өөр гэр бүлтэй болсноос та гэр бүлээ цуцлуулахаар өргөдөл гаргасан.
  7. Та болон нөхөр тань хоёулаа бие биенээсээ дор хаяж 6 сараас багагүй хугацаагаар салангид амьдарч байгаагаас та гэр бүлээ цуцлуулахаар өргөдөл гаргасан.

Гэр бүл цуцалж болохгүй нөхцлүүд:

  • Та өөрөө жирэмсэн
  • Хүүхэд тань нэг нас хүрээгүй
  • Эсвэл нөхөр тань хүндээр өвчилсөн байх

Гэр бүл цуцлах ажиллагааны хоёр төрөл

  1. Захиргааны журмаар цуцлах

Энэ нь гэрлэгчдийн гаргасан хүсэлтийг үндэслэн иргэний гэр бүлийн бүртгэлийн байгууллага хянан үзэж гэрлэлтийн харилцааг дуусгавар болгож буй үйл ажиллагаа юм.

Энэ тохиолдолд та хоёр:

  1. Гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшөөрсөн
  2. Арван найм хүртэлх насны хүүхэдгүй
  3. Эд хөрөнгийн маргаангүй байх ёстой

Өөрөөр хэлбэл та болон нөхөр тань хоёулаа тус тусдаа бичиж гарыг үсэг зурсан хүсэлтээ оршин суугаа газрынхаа Засаг даргын тамгын газарт гаргана.

Бүрдүүлэх бичиг баримт:

ü  Гэрлэлтийн гэрчилгээ

ü  18 хүртэлх насны хүүхэдгүй тухай оршин суугаа газрынхаа баг, хорооны Засаг даргын тодорхойлолт

ü  Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт

ü  Таны өргөдлийг авч хэлэлцэх тухайлсан цагт таныг болон нөхрийг тань хоёуланг ирсэн байхыг шаарддаг. Хэрэв та хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас оролцох боломжгүй бол өөрийнхөө байхгүйд гэрлэлт цуцлуулахыг зөвшөөрч нотариатаар гэрчлүүлсэн өргөдлийг хавсаргах хэрэгтэй.

Шүүхийн журмаар цуцлах:

Энэ маргаантай гэр бүлийг цуцлах ажиллагаа юм.

Доорх үндэслэлүүдийн аль нэг нь байвал та шүүхэд хандаж болно.

  1. Гэрлэлтээ цуцлуулахыг харилцан зөвшилцөөгүй
  2. Арван наймаас доош насны хүүхэдтэй
  3. Эд хөрөнгийн маргаантай

Шүүхээр гэрлэлтээ цуцлуулахын тулд та нэхэмжлэлээ өргөдөл хэлбэрээр гаргана.

Гэрлэлт цуцлах нэхэмжлэлийг хаана гаргах вэ?

Харилцагчийн буюу нөхрийн оршин суугаа газрын шүүхэд гаргана. Нэхэмжлэгчийн / таны / оршин суугаа газрын шүүхэд доорх тохиолдолд гаргаж болно.

  1. Нөхөр/ эхнэрийн тань оршин суугаа газар тодорхойгүй
  2. Та өөрөө бага насны хүүхэдтэй
  3. Тахир дутуу
  4. Бусад хүндэтгэн үзэх шалтгааны улмаас нөхрийнхөө байгаа газар очиход бэрхшээлтэй бол

Өргөдөлд заавал бичигдэх зүйлс:

  • Хүүхдээ хэний асрамжинд үлдээх талаар
  • Хүүхдэдээ тэжээн тэтгэх тэтгэлэг авах тухай
  • Хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгөө хувааж оногдох хэсгээ тодорхойлуулах тухай
  • Нөхөр/ эхнэрээрээ       тэжээн, тэтгүүлэх тухай

Гэр бүл цуцлалт:

Шүүхэд хандаж гаргах гэр бүл цуцлуулах өргөдлийн загвар

………………………….аймаг, нийслэлийн / сумын, сум дундын, дүүргийн / шүүхэд

Нэхэмжлэгч ……………………../ овог, нэр , хаяг, холбогдох утас/

Хариуцагч………………………./ овог, нэр, хаяг, холбогдох утас /

            Гэрлэлт цуцалж, эд хөрөнгө хуваах тухай нэхэмжлэлийн өргөдөл

Би хариуцагч ………………………тай…………оны …………сарын ………..өдөр хууль ёсоор гэр бүл болсон. Гэр бүл болсноос хойш…………./ хүүхдийн нэр, төрсөн он, сар, өдөр, нас / нар төрсөн.

……………/ хүүхдийн тоо/ хүүхэдтэй……………………/ хүүхдийн нэр/ нар нь миний асрамжинд байгаа, би тэдэнтэй хамт нөхөр ……………..тай ………….. жил хамт амьдарсан. Гэвч …………………../ шалтгааныг заана / – ны улмаас түүнтэй цаашид хамт амьдрах боломжгүй байгаа тул гэрлэлтээ цуцлуулахыг хүсч байна. Би хүүхдээ өөрийн асрамжиндаа авна.

Хүүхдүүддээ хууль ёсны дагуу тэтгэлэг авна.

Гэр бүл болсноос хойш хамтран бий болгосон эд хөрөнгийн талаар бид санал зөрүүтэй байгаа учир оногдох хэсгээ тодорхойлуулж, авахыг хүсч байна. Үүнд:

………………………………………………………………………………………………………………..

/ эд хөрөнгийн нэг бүрийн нэр, төрөл, хэзээ авсан, хаана байгаа зэргийг дурьдана. Нийт дүн ………………. болно. Мөн хадгаламжинд болон бэлнээр байгаа мөнгийг оруулан бичнэ /

Өргөдөлд хавсаргасан баримт:

  1. Нэхэмжлэлийн өргөдлийн хуулбар, нотариатаар батлуулах
  2. Гэрлэлтийн гэрчилгээний хуулбар, нотариатаар батлуулах
  3. Хүүхдийн төрсний гэрчилгээний хуулбар
  4. Тухайн хорооны засаг даргын ам бүлийн тодорхойлолт
  5. Хүүхдийн эрүүл мэндийн байдлыг илэрхийлсэн өрхийн эмчийн тодорхойлолт
  6. Нэхэмжлэгч, хариуцагчийн цалин хөлс, орлогын тухай тодорхойлолт
  7. Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт
  8. Эд хөрөнгө байгаагаа нотлох баримт / байрны гэрчилгээ, машин г.м/
  9. Дундын эд хөрөнгийн жагсаалт болон түүний үнэлгээ
  10. Хэрэв та доорх шалтгааны улмаас хөдөлмөр эрхлэх боломжгүй байгаа бол өөрийгөө тэжээн тэтгүүлэх хүсэлтээ нэхэмжлэлдээ тусгаад холбогдох нотлох баримтыг хавсаргах. Үүнд 3 нас хүрээгүй хүүхдээ асарч байгаа, тэтгэвэр тогтоолгох насанд хүрсэн, тахир дутуу бол

Өргөдөл гаргасан: / …………………./

Гарын үсэг………………он ……………сар ………..өдөр /

Гэр бүл цуцлалт – гэр бүлийн хүчирхийлэл

1999 оны гэр бүлийн тухай хуулиас…….

10.3        . Гэрлэгчид нь ………. бие биеэ аливаа хэлбэрээр хүчирхийлэхгүй байх үүргийг адил хүлээнэ.

14.4. Гэрлэгчдийн хэн нэгний байнгын хүчирхийлэл, дарамтаас болж гэр бүлийн гишүүдийн амь нас, эрүүл мэнд болон хүүхдийн хүмүүжилд ноцтой хохирол учирч болзошгүй, эсвэл учирсан нь тогтоогдсон бол шүүх 3 сар хүртэлх эвлэрүүлэх арга хэмжээ авахгүйгээр гэрлэлтийг цуцална.

14.6. Гэрлэгчид нь гэрлэлт цуцлах үед харилцан тохиролцоогүй бол хүүхдийн нас, эцэг эхийн халамж, ахуйн нөхцөл, бололцоо, ёс суртахууны байдал, хүчирхийлэл үйлдсэн эсэхийг нь харгалзан хүүхдийг эцэг эхийн хэн нэгний асрамжинд үлдээх, тэтгэлгийн хэмжээг тогтоох, хамтран өмчлөх дундын эд хөрөнгийг хуваах асуудлыг шүүх шийдвэрлэнэ.

Аюулгүйн төлөвлөгөө хий

  • Таныг гэр бүлээ цуцлуулахаар шийдсэнийг болон шүүхэд өргөдөл өгснийг нөхөр тань мэдвэл түүний зүгээс танд учруулах дарамт, аюул занал улам илүү байх болно гэдгийг та бодолцоорой!!!
  • Иймд өөрийнхөө ба хүүхдүүдийнхээ хувийн аюулгүй байдлыг хангах үүднээс, мөн цаашид гарч болох хүчирхийллээс урьдчилан сэргийлэх, өөрийгөө урьдчилан бэлтгэх зорилгоор аюулгүйн төлөвлөгөөг хийхийг хичээгээрэй.
  • Нөхрийнхөө хүчирхийлэл үйлдэхэд ямар нэгэн хяналт тавих боломжгүй ч түүнтэй яаж харилцах талаар , аюулгүй байдлаа хангах талаар сонголт хийхэд аюулгүйн төлөвлөгөө танд тусална.
  • Та аюулгүй төлөвлөгөөг өөрөө болон хүүхдүүдтэйгээ хамтран хийж болно.
  • Та хэрвээ аюулгүйн төлөвлөгөөг хийхээр шийдвэл манай нийгмийн ажилтан, хуулийн зөвлөгчөөс тусламж аваарай.
Ангилал Зөвлөгөө Мэдээ Үйлчилгээ Хамгаалалтын үйлчилгээ
Нийтлэлийг тараах
  • Үзсэн : 512
21b5d01912978d97c5327fd5c3e1e85f Хүүхдийн эрхийн тухай хууль
horoo Хууль зүйн хороо

Сэтгэгдэлгүй